Praktijkkennis leidingbouw
Glossarium leidingbouw: Engels–Nederlands (met Duits) voor isometrieën, materiaallijsten en bouwplaats
Isometrieën, leidingklassen en materiaallijsten zijn in de industrie vaak in het Engels – ook op Nederlandse en Vlaamse bouwplaatsen. Dit glossarium vertaalt zo’n 230 vaktermen en tekeningafkortingen uit de leiding- en installatiebouw naar het Nederlands, zoals ze op de bouwplaats bedoeld zijn, met de Duitse term erbij: elbow, spectacle blind, socket weld, BOP en WP. Waar de letterlijke vertaling op het verkeerde been zet, staat er een opmerking bij.
Termen die vaak verkeerd vertaald worden
Sommige termen klinken vertrouwd, maar betekenen op de bouwplaats in de leidingbouw toch iets anders. Deze verwarring kost in de praktijk de meeste tijd:
globe valve
is een klepafsluiter (afsluiter met klep en zitting), geen kogelkraan. Een kogelkraan heet ball valve.
plug valve
is een plugkraan (kraan met conische of cilindrische plug).
socket weld (SW)
is een moflasverbinding (ASME B16.11), geen las aan een stomp.
schedule (Sch)
staat in de leidingbouw altijd voor de wanddikteserie volgens ASME B36.10, niet voor een planning.
jacking bolts
zijn drukbouten waarmee een flensverbinding uit elkaar wordt gedrukt.
invert
betekent op isometrieën de binnenonderkant van de buis (b.o.b.), dus de hoogte van de onderkant aan de binnenzijde.
filler (metal)
is bij het lassen het toevoegmateriaal. Alleen ‘filler plate’ is een vulplaat.
XS / XXS
komen niet overal overeen met schedule 80 resp. 160 – XS valt alleen tot NPS 8 samen met Sch 80.
226 termen
| Engels | Nederlands | Duits | Opmerking |
|---|---|---|---|
| actual cost | werkelijke kosten | Istkosten | |
| adjusting screw | stelschroef | Stellschraube | |
| air exhaust | luchtuitlaat | Luftauslass | |
| anti-corrosive | corrosiewerend, tegen corrosie beschermd | korrosionsgeschützt | |
| approximate (approx.) | ca. | ca. | |
| ball valve | kogelkraan | Kugelhahn | |
| battery limitBL | installatiegrens (battery limit) | Anlagengrenze (Battery Limit) | grens tussen installatiedelen/disciplines |
| bend | gebogen pijp, pijpbocht (uit pijp gebogen) | Rohrbiegung, gebogener Rohrbogen | elbow = bocht als fitting, bend = uit de pijp gebogen |
| bevel, bevelledBE | afschuining, afgeschuind (lasafschuining) | Fase, angefast (Schweißfase) | |
| bleeder | aftapafsluiter, aftapkraan | Entleerungsventil, Ablassventil | |
| blind flange | blindflens | Blindflansch | |
| boiler | ketel, stoomketel | Kessel, Dampferzeuger | |
| bolt | bout, tapeind | Schraube, Bolzen | |
| bore | boring | Bohrung | |
| boss | naaf, verdikking | Nabe, Ansatz | |
| both ends bevelledBBE | beide zijden afgeschuind | beidseitig angefast | |
| both ends plainPBE | beide zijden vlak (recht) | beidseitig glatt | plain end = vlak einde, zonder afschuining of draad |
| both ends threadedTBE | beide zijden met draad | beidseitig mit Gewinde | |
| bottom of pipeBOP | onderkant pijp (BOP) | Rohrunterkante (UK Rohr) | |
| branch | aftakking | Abzweig | |
| brass | messing | Messing | |
| bubble cap | klokje (klokjesschotel) | Glocke (Glockenboden) | kolominbouw |
| butt weldBW | stompe las | Stumpfnaht | |
| by-pass | bypass, omloopleiding | Bypass, Umgehungsleitung | |
| carbon steelCS | koolstofstaal, ongelegeerd staal | C-Stahl, unlegierter Stahl | |
| cast iron | gietijzer | Gusseisen | |
| centre lineCL | hartlijn | Mittellinie | |
| centre to centreC/C | hart-op-hart | Mitte–Mitte | |
| chain operated | met kettingwielbediening | mit Kettenradantrieb | |
| check valve | terugslagklep, terugslagafsluiter | Rückschlagarmatur, Rückschlagklappe | |
| cold spring / cold strain | koude voorspanning, koud voorgespannen | Kaltvorspannung, kalt vorgespannt | |
| column | kolom | Kolonne | |
| compressed air | perslucht | Druckluft | |
| compressed asbestos fibreCAF | asbestvezelplaat (historisch) | Asbest-Pressplatte (historisch) | alleen in oude installaties; tegenwoordig asbestvrije vezelpakking |
| concentric | concentrisch | konzentrisch | |
| condensate | condensaat | Kondensat | |
| control | regeling, regelaar | Regelung, Regler | |
| cooler | koeler | Kühler | |
| cooling rate | afkoelsnelheid | Abkühlgeschwindigkeit | warmtebehandeling: bijv. °C/h |
| copper tube | koperen buis | Kupferrohr | |
| corrosivity | corrosiviteit | Korrosivität | |
| countersunk | verzonken, verzonkenkop- | versenkt, Senkkopf- | |
| coupling | mof (volle mof/halve mof) | Muffe (Vollmuffe/Halbmuffe) | |
| crude oil | ruwe olie | Rohöl | |
| delivery line | persleiding, toevoerleiding | Förderleitung | |
| dial gauge | meetklok | Messuhr | |
| discharge | uitlaat, perszijde (pomp), aftap | Austritt, Druckseite (Pumpe), Ablass | discharge line bij pompen = persleiding; discharge cock = aftapkraan |
| dotted line | stippellijn, streepjeslijn | gestrichelte Linie | |
| double extra strongXXS | double extra strong (XXS) | doppelt extra stark (XXS) | niet altijd gelijk aan Sch 160 |
| drain | aftap, aftappen | Entleerung, entleeren | |
| drawingDWG | tekening | Zeichnung | |
| eccentric | excentrisch | exzentrisch | |
| elbow | bocht, lasbocht (fitting) | Rohrbogen (Formstück) | LR = 1,5 D, SR = 1 D |
| elevationEL | hoogtemaat, hoogte; aanzicht | Höhenkote, Höhe; Ansicht | op tekeningen “EL +12.500” = hoogtemaat |
| exhaust steam | afgewerkte stoom | Abdampf | |
| extra heavy | extra zwaar (XS) | extra schwer (XS) | |
| extra strongXS | extra strong (XS) | extra stark (XS) | komt alleen tot NPS 8 overeen met Sch 80 |
| face to faceF/F | inbouwlengte (afsluiter) | Baulänge (Armatur) | |
| faced and drilled | vlakgedraaid en geboord | plangedreht und gebohrt | |
| female thread | binnendraad | Innengewinde | |
| field test | beproeving op de bouwplaats | Baustellenprüfung | |
| field weldFW | montagelas, veldlas | Baustellennaht | |
| filler metal | toevoegmateriaal (lastoevoegmateriaal) | Schweißzusatz(werkstoff) | filler plate = vulplaat |
| fire water | bluswater | Löschwasser | fire water point = bluswateraansluiting |
| first coat / primer | grondlaag, primer | Grundanstrich, Grundbeschichtung | |
| flange | flens | Flansch | |
| flat faceFF | vlak dichtvlak (zonder verhoogd dichtvlak) | glatte Dichtfläche (ohne Dichtleiste) | EN 1092-1 vorm A |
| flexible hose | slang, metaalslang | Schlauch, Metallschlauch | |
| flow meter | debietmeter, doorstroommeter | Durchflussmesser | |
| flow sheet / P&ID | processchema, P&ID | Fließbild, R&I-Schema | |
| foolproof | foolproof, bedieningsfoutbestendig | narrensicher, fehlbedienungssicher | |
| foot valve | voetklep | Fußventil | |
| forged steel | smeedstaal | Schmiedestahl | |
| foundation | fundering, fundatie | Fundament | |
| frostproof | vorstbestendig | frostsicher | |
| gasket | pakking | Dichtung | |
| gate valve | schuifafsluiter | Absperrschieber | |
| gauge | meter, manometer; kaliber | Messgerät, Manometer; Lehre | |
| gauge glass | peilglas, niveauglas | Schauglas, Standglas | |
| gland | pakkingbus | Stopfbuchse | |
| globe valve | klepafsluiter | Absperrventil, Durchgangsventil | niet verwarren met kogelkraan (ball valve) |
| grade | kwaliteit, materiaalsoort | Güte, Werkstoffsorte | bijv. ASTM A106 Grade B |
| ground level / grade | maaiveld | Geländeoberkante (GOK) | |
| heat exchanger | warmtewisselaar | Wärmetauscher, Wärmeübertrager | |
| heat treatment | warmtebehandeling | Wärmebehandlung | |
| heater | verhitter, fornuis | Erhitzer, Ofen | |
| heating coil | verwarmingsspiraal | Heizschlange | |
| hexagon (hex) | zeskant | Sechskant | |
| hose connection | slangaansluiting | Schlauchanschluss | |
| inlet | inlaat | Eintritt, Einlass | |
| inside diameterID | binnendiameter | Innendurchmesser | |
| installation | montage; installatie | Montage; Anlage | |
| insulation, insulated | isolatie, geïsoleerd | Isolierung/Dämmung, isoliert | |
| invert (elevation) | binnenonderkant buis (b.o.b.) | Rohrsohle (Höhe Innenunterkante) | op isometrieën: hoogte van de binnenonderkant van de buis |
| iron pipe sizeIPS | nominale maat volgens Amerikaans buismaatsysteem | Nennweite nach US-Rohrmaßsystem | |
| item no. | positienummer (pos.nr.) | Pos.-Nr. | |
| jacking bolts / jack screws | drukbouten, afdrukbouten | Abdrückschrauben | aan flenzen, om ze uit elkaar te drukken |
| joint | verbinding; flensverbinding | Verbindung; Flanschverbindung | |
| lap joint flange | losse flens met kraag (lap joint) | Losflansch mit Bördel | |
| lap weld | overlaplas | Überlappnaht | |
| large end bevelled / plain / threaded | groot einde afgeschuind / vlak / met draad | großes Ende angefast / glatt / mit Gewinde | |
| level | niveau, hoogte; vloeistofniveau | Ebene, Höhe; Füllstand | |
| line | leiding | Leitung | |
| line pipe | leidingbuis | Leitungsrohr | |
| lining | inwendige bekleding, lining | Auskleidung | |
| long radiusLR | lange radius (bocht 1,5 D) | langer Radius (Bogen 1,5 D) | |
| low pressureLP | lage druk | Niederdruck | |
| machined | machinaal bewerkt | maschinell bearbeitet | |
| main line / header | hoofdleiding, header, verzamelleiding | Hauptleitung, Sammler | |
| malleable iron | smeedbaar gietijzer, tempergietijzer | Temperguss | |
| manufacturing control | productiecontrole | Fertigungsüberwachung | |
| master valve | hoofdafsluiter | Hauptabsperrventil | |
| match line | aansluitlijn (tekeningovergang) | Anschlusslinie (Zeichnungsübergang) | |
| minutes of meetingMoM | notulen, verslag van bespreking | Besprechungsprotokoll | |
| mitre / lobster back bend | segmentbocht | Segmentbogen | |
| movable support | losse oplegging, schuivende ondersteuning | Loslager, bewegliche Unterstützung | |
| needle valve | naaldafsluiter | Nadelventil | |
| nipple | nippel | Nippel | swaged nipple = verloopnippel |
| not to scaleNTS | niet op schaal | nicht maßstäblich | |
| nozzle | stomp, nozzle | Stutzen | |
| nut | moer | Mutter | |
| one end bevelled / plain / threaded | één zijde afgeschuind / vlak / met draad | einseitig angefast / glatt / mit Gewinde | |
| orifice flange | meetflens (orificeflens) | Messblendenflansch | |
| outlet | uitlaat | Austritt, Auslass | |
| outside diameterOD | buitendiameter | Außendurchmesser | |
| outside screw and yokeOS&Y | uitwendige spindel met juk (OS&Y) | außenliegendes Spindelgewinde mit Joch | uitvoering van schuifafsluiters |
| overhead | overheadkosten; boven het hoofd | Gemeinkosten; über Kopf | in de montage meestal ‘boven het hoofd’ (laspositie) |
| pet cock | proefkraantje, ontluchtingskraantje | Probierhahn, Entlüftungshähnchen | |
| piece mark | onderdeelmerk, positiemerk | Teilekennzeichnung, Positionsmarke | |
| pinhole | porie, speldenprikporie; klein gaatje | Pore, Nadelstichpore; kleine Bohrung | bij lasnaden/lekkages = porie |
| pipe rack / pipe track | pijpenbrug, pipe rack | Rohrbrücke | |
| pipe support | leidingondersteuning, pijpsteun | Rohrhalterung, Rohrunterstützung | |
| pipe wrench | pijptang | Rohrzange | |
| pipeline | leiding, pijpleiding | Rohrleitung, Fernleitung | |
| pitch circle diameterPCD | steekcirkeldiameter | Lochkreisdurchmesser | |
| plug valve | plugkraan | Kükenhahn | |
| post weld heat treatmentPWHT | warmtebehandeling na het lassen (PWHT) | Wärmebehandlung nach dem Schweißen | |
| pound per square inch (psi) | psi (1 psi ≈ 0,0689 bar) | psi (1 psi ≈ 0,0689 bar) | |
| power plant | centrale, elektriciteitscentrale | Kraftwerk | |
| preheat | voorwarmen | Vorwärmen | |
| quality controlQC | kwaliteitscontrole | Qualitätskontrolle | |
| raised faceRF | verhoogd dichtvlak (raised face) | Dichtleiste | EN 1092-1 vorm B1/B2 |
| random length | fabriekslengte (willekeurige lengte) | Herstelllänge (unbestimmte Länge) | |
| raw material | uitgangsmateriaal, grondstof | Ausgangswerkstoff, Rohstoff | |
| reboiler | reboiler (herverdamper) | Umlaufverdampfer (Reboiler) | |
| reducer | verloopstuk | Reduzierstück | concentric/eccentric reducer = concentrisch/excentrisch verloopstuk |
| reinforcing pad | versterkingsplaat (zadelplaat) | Verstärkungsblech (Sattelblech) | |
| relief valve | overdrukventiel, veiligheidsklep | Überdruckventil, Sicherheitsventil | |
| remote control | afstandsbediening | Fernbedienung, Fernsteuerung | |
| return bend | 180°-bocht (U-bocht) | 180°-Bogen (U-Bogen) | |
| ring type jointRTJ | RTJ-dichtvlak (ring type joint) | Ringjoint-Dichtfläche (RTJ) | |
| rising stem | stijgende spindel | steigende Spindel | |
| rupture disc | breekplaat | Berstscheibe | |
| safety valve | veiligheidsklep | Sicherheitsventil | |
| sample outlet | monsternamepunt, monsternamestomp | Probenahmestutzen | |
| sampling cock | monsternamekraan | Probenahmehahn | |
| scheduleSch | schedule (wanddikteserie) | Schedule (Wanddickenreihe) | in de leidingbouw altijd de wanddikteserie volgens ASME B36.10 |
| screwed | geschroefd, met draad | geschraubt, mit Gewinde | |
| seal weld(ed) | afdichtlas, dichtgelast | Dichtnaht, dichtgeschweißt | |
| seamlessSMLS | naadloos | nahtlos | |
| seat | zitting | Sitz | |
| section | doorsnede; sectie | Schnitt; Abschnitt | |
| shut-off valve | afsluiter | Absperrarmatur | |
| shutdown / plant going down | stillegging, stilstand (shutdown) | Anlagenabstellung, Stillstand | |
| side view / side elevation | zijaanzicht | Seitenansicht | |
| sight glass | kijkglas | Schauglas | |
| slip-on flangeSO | opschuifflens (slip-on) | Überschiebflansch | |
| slope | afschot, helling | Gefälle | |
| small end bevelled / plain / threaded | klein einde afgeschuind / vlak / met draad | kleines Ende angefast / glatt / mit Gewinde | |
| smooth finish (flange face) | fijngedraaid dichtvlak | feingedrehte Dichtfläche | |
| socket weldSW | socket weld, moflasverbinding | Muffenschweißverbindung | SW-fittingen volgens ASME B16.11 |
| spade / blind | blindplaat, steekplaat | Steckscheibe | drukproef, afsluiten tijdens werkzaamheden |
| spectacle blind | brilflens | Brillensteckscheibe | |
| stack | schoorsteen | Kamin, Schornstein | |
| staff | personeel | Personal | |
| stainless steelSS | roestvast staal (rvs) | nichtrostender Stahl, Edelstahl | |
| stand-by | reserve, stand-by | Reserve | |
| standard wire gaugeSWG | draadmaat (draad-/plaatdikte) | Drahtlehre (Draht-/Blechdicke) | |
| steam out | uitstomen | ausdampfen | reinigen van installatiedelen met stoom |
| steam traced | met stoomtracing | dampfbegleitbeheizt | |
| steam trap | condenspot | Kondensatableiter | |
| straddle (bolt holes) | boutgaten aan weerszijden van de hartlijn | Schraubenlöcher beidseitig der Mittellinie | gatenpatroon: geen boutgat op de hartlijn |
| strainer | vuilvanger, zeef | Schmutzfänger, Sieb | |
| strength | sterkte | Festigkeit | |
| stress | spanning | Spannung | |
| stress relief / stress relieving | spanningsarmgloeien | Spannungsarmglühen | warmtebehandeling na het lassen |
| stud bolt | tapeind (draadeind) | Bolzen (Gewindebolzen) | aan flenzen aan beide zijden met moeren vastgezet |
| support | ondersteuning, steun | Halterung, Unterstützung | |
| swaged | ingesnoerd, verlopend | eingezogen, reduziert | |
| swing pipe | scharnierpijp, zwenkpijp | Gelenkrohr | |
| tangent lineTL | tangentlijn (overgang mantel–bodem) | Tangentenlinie (Übergang Mantel–Boden) | |
| tank farm | tankpark | Tanklager | |
| tap, tapping | aanboring; draadtap | Anbohrung; Gewindebohrer | hot tap = aanboren onder bedrijfsdruk |
| taper | conus, verjonging | Konus, Verjüngung | |
| tensile strength | treksterkte | Zugfestigkeit | |
| test | beproeving, test | Prüfung | pressure test = drukproef; hydrotest = waterdrukproef |
| thermowell | thermowell, dompelhuls | Thermometerschutzrohr | |
| thickness | dikte | Dicke | |
| thread, threaded | schroefdraad, met draad | Gewinde, mit Gewinde | |
| to be checked and adjusted in field (field fit) | op de bouwplaats controleren en aanpassen (field fit) | auf der Baustelle prüfen und anpassen (Baustellenanpassung) | tekeningnotitie |
| to fit, pipe fitter | passen en opbouwen, pijpfitter | vorrichten, Vorrichter/Rohrschlosser | |
| to flush | spoelen | spülen | |
| to reject | afkeuren; (keuring) niet toelaatbaar | zurückweisen; (Prüfung) nicht zulässig | |
| top of pipeTOP | bovenkant pijp (TOP) | Rohroberkante (OK Rohr) | |
| top of steelTOS | bovenkant staal (TOS) | Oberkante Stahlbau | |
| top view / plan | bovenaanzicht | Draufsicht | |
| trap | afscheider; condenspot | Abscheider; Kondensatableiter | |
| trench | sleuf | Graben | |
| underground | ondergronds | erdverlegt | |
| union | wartelkoppeling (union) | Rohrverschraubung | |
| unit | installatie, unit; eenheid | Anlage, Anlagenteil; Einheit | |
| valve seat | klepzitting | Ventilsitz | |
| valve stem | spindel (afsluiterspindel) | Ventilspindel | |
| vapour pressure | dampspanning, dampdruk | Dampfdruck | |
| vent | ontluchting | Entlüftung | |
| wall thicknessWT | wanddikte | Wanddicke | |
| washer | sluitring | Unterlegscheibe | |
| wedge | wig | Keil | |
| weld | las, lassen | Schweißnaht, schweißen | |
| weld cap | kap (fitting); afdeklaag (las) | Kappe (Formstück); Decklage (Naht) | afhankelijk van de context: fitting of laatste laslaag |
| welding elbow | lasbocht | Einschweißbogen | |
| welding neck flangeWN | lasflens (welding neck) | Vorschweißflansch | |
| wire rope | staalkabel | Drahtseil | |
| working pointWP | referentiepunt, snijpunt | Bezugspunkt, Schnittpunkt | isometrie: snijpunt van de pijpassen |
| workpiece | werkstuk | Werkstück | |
| wrench | sleutel | Schraubenschlüssel | torque wrench = momentsleutel |
Samengesteld door HSOS uit de praktijk op internationale bouwplaatsen, zonder garantie. Projectspecifieke termen uit de leidingklasse en de specificatie van de opdrachtgever gaan voor.
Typische tekeningnotities op Engelse isometrieën
All dimensions and elevations to be checked and adjusted in field.
Alle maten en hoogtematen moeten op de bouwplaats worden gecontroleerd en aangepast (field fit).
All screwed connections to be seal welded except plugs.
Alle schroefdraadverbindingen dichtlassen, behalve afsluitpluggen.
FW = field weld
Montagelas – wordt pas bij de montage gelast, niet in de prefab.
NTS = not to scale
niet op schaal – maten alleen uit de maatvoering halen, niet van de tekening afmeten.
Oude DIN-aanduidingen op bestaande tekeningen? Naar het overzicht leidingnormen oud en nieuw →
Veelgestelde vragen
Wat betekenen BOP, TOP en EL op een isometrie?
BOP (bottom of pipe) is de onderkant van de pijp, TOP (top of pipe) de bovenkant, EL (elevation) de hoogtemaat ten opzichte van het nulpeil van de installatie. Pijpenbruggen en ondersteuningen worden meestal op BOP gemaatvoerd, omdat de leiding daar op rust.
Wat is het verschil tussen elbow en bend?
Een elbow is een fitting om in te lassen (lasbocht volgens ASME B16.9 resp. EN 10253), een bend wordt uit rechte pijp gebogen. LR (long radius) betekent een bochtradius van 1,5 × D, SR (short radius) 1 × D.
Wat betekent ‘spectacle blind’?
Een brilflens: een open ringschijf en een gesloten blindschijf aan één verbindingsstuk. Hij blijft permanent tussen de flenzen zitten en wordt omgedraaid om de leiding af te sluiten. Een losse blindplaat heet spade of blind.
Internationaal ervaren, gedocumenteerd in uw taal
HSOS werkt in raffinaderijen, chemieparken en centrales in heel Europa – volgens Engelse specificaties en volgens EN-normen, met documentatie in de taal die uw project nodig heeft.